آموزش کامل بوم گیمیفیکیشن و چند نمونه گیمیفیکیشن

بوم گیمیفیکیشن
دسته‌بندی‌ها:
۶ اردیبهشت ۱۳۹۸
بازدید

در این مقاله قصد داریم تا به‌تمامی سؤالات شما عزیزان در حوزه گیمیفیکیشن که در ذهن دارید پاسخ داده ببینیم چگونه می‌توان از آن در کسب‌وکار بهره‌مند شد و اهمیت آن را بیان نماییم و ارتباط بین اجزای مختلف این مدل را موردبررسی قرار دهیم. گیمیفیکیشن چیست؟ گیمیفیکیشن (Gamification) که در زبان فارسی به “بازی […]

در این مقاله قصد داریم تا به‌تمامی سؤالات شما عزیزان در حوزه گیمیفیکیشن که در ذهن دارید پاسخ داده ببینیم چگونه می‌توان از آن در کسب‌وکار بهره‌مند شد و اهمیت آن را بیان نماییم و ارتباط بین اجزای مختلف این مدل را موردبررسی قرار دهیم.

گیمیفیکیشن چیست؟

گیمیفیکیشن (Gamification) که در زبان فارسی به “بازی کاری”، “بازی سازی” و حتی “بازی وار سازی” ترجمه شده، یکی از آن مفاهیم جالب و شیک است که هنوز در کشور ما چندان شناخته شده نیست. البته در سال‌های اخیر، این موضوع در حیطۀ بازاریابی زیاد مطرح شده است.

این روزها خیلی از استارت‌آپ‌ها و شرکت‌های فعال در زمینه تجارت الکترونیک در پرزنتیشن‌هایشان از کلمه گیمیفیکیشن استفاده کرده و با این کار کلی دلِ طرف مقابلشان را می‌برند. در بسیاری از موارد، نه شخص پرزنت کننده تعریف دقیقی از “بازی کاری” دارد، نه طرف مقابل متوجه می‌شود که از چه حرف می‌زنند. (باور کنید نمونه‌اش را شخصا به چشم دیده‌ام).

گیمیفیکیشن چیست؟

موارد استفاده از گیمیفیکیشن

گیمیفیکیشن درزمینهٔ ها و جنبه‌های مختلف ظهور و بروز نموده، فقط هدفی که هر شرکت دنبال می‌کند با نحوۀ به‌کارگیری آن متفاوت است و بدین ترتیب باید بومی مخصوص آن شرکت و هدفش ترسیم شود، از ورود آن به شخصی‌ترین کارهای روزمرۀ ما در خانه گرفته مانند انجام یک کار لذت‌بخش در مقابل انجام کارهای عقب‌افتاده تا کارهای عمومی‌تر ما در اداره و محل کارمان مانند بازاریابی و حتی تأثیر بر رفتار عمومی و… یا کارهای کلی یک مدیر شرکت بزرگ مانند به دست آوردن مشتریان وفادار، سودآوری و…همگی می‌توانند از گیمیفیکیشن بهره برده و تأثیر آن را بر لذت بخشی کارهای سخت و طاقت‌فرسا که هر فرد از انجام آن فراری است مشاهده نماید.

مثالی از به‌کارگیری گیمیفیکیشن در کسب‌وکار

در اینجا به بیان مثالی از گیمیفیکیشن خواهیم پرداخت که شاید شما نیز با آن برخورد کرده‌اید اما هیچ‌گاه به چشم یک گیمیفیکیشن جذاب به آن نگاه نکرده باشید، تصور کنید برای مسافرت و تعطیلات سال نو به یک آژانس هوایی رفته‌اید و بلیت تهیه نموده‌اید حال این آژانس به شما متذکر می‌شود که اگر در مسافرت‌های بعدی خود نیز به این آژانس مراجعه کنید به تعداد دفعات از تخفیف برخوردار خواهید شد و این شرکت هوایی این تخفیف را شامل تمامی مراجعه‌کنندگان خود می‌نماید، حالا گمان می‌کنید تا چند در صد احتمال دارد که تمامی مسافران در پرواز بعدی خود همین آژانس را انتخاب نمایند تا از تخفیفات بیشتری برخوردار شوند؟ از طرف دیگر گمان می‌کنید این آژانس تا چه حد با این طرح و برنامه به سود رسی دست پیدا خواهد کرد؟ بله جذب مشتریان دائمی و وفادار آرزوی هر کسب‌وکاری است! که گیمیفیکیشن با طرح‌های ناب خود آن را برای صاحبان سرمایه فراهم می‌کند.

بوم مدل گیمیفیکیشن چیست؟

گیمیفیکیشن اگرچه بسیار کاربردی و اثرگذار است اما دارای یک طرح کلی که هر فرد به‌راحتی بتواند آن را در کسب‌وکار خود به کار ببندد نیست و بیشتر بازی با کلمات باعث سردرگمی فرد می‌شود، اما طراحی یک الگوی ثابت معتبر که بتواند راه گشای تمامی استارت تاپ‌ها باشد بسیار مورداحتیاج بوده بررسی همه‌جانبۀ کسب‌وکار از سوی گیمیفیکیشن به‌گونه‌ای که ابعاد مختلف آن را مانند بوم مدل کسب‌وکار در برگیرد کار سخت و پیچیده‌ای است که می‌توان آن را در غالب بوم مدل گیمیفیکیشن ارائه نمود.

بوم مدل گیمیفیکیشن

مقایسه بوم مدل گیمیفیکیشن با بوم و مدل کسب‌وکار به خاطر شباهت‌های زیادی که در ۹ بخش مختلفشان باهم دارند و ارتباط بین این قسمت‌ها فرد را در درک بهتر بوم گیمیفیکیشن کمک خواهد نمود و این امکان را به فرد می‌دهد که تا ایده بازی‌سازی خود را به‌صورت جزءبه‌جزء از ابعاد مختلف موردبررسی قرار دهد.

آموزش و مقایسه تطبیقی بوم مدل گیمیفیکیشن با بوم مدل کسب‌وکار:

مقایسه ساختاری دو بوم باهم

قرار دادن دو بوم در کنار هم اما بارنگ‌های متمایز درک فرد را از هر دو بوم راحت‌تر نموده است باکمی دقت درمی‌یابید تغییر مفاهیم کلیدی در بوم گیمیفیکیشن در مقابل بوم کسب‌وکار چگونه می‌تواند با بازی‌سازی افراد را به هدف‌های نهایی‌شان برساند، به رابطه‌های زیر دقت نمایید و آن‌ها را با جدول تطبیق دهید:
بخش مشتری= بازی کن‌ها
ارتباط با مشتری= استتیکس
کانال توزیع= رفتارها
ارزش پیشنهادی= دینامیک
فعالیت‌های اصلی= مکانیک
منابع اصلی =اجزای بازی
شرکای کلیدی = پلتفرم
حال باکمی دقت درمی‌یابید که جریان درآمدی و ساختار هزینه تغییری نکرده و ثابت مانده‌اند هرچند برحسب نیاز کاربران و اهداف مالی و اجتماعی و… که دنبال می‌کرده‌اند در بوم گیمیفیکیشن گاه جای آن‌ها با عباراتی چون منفعت‌ها و نتایج جابه‌جاشده‌اند.

مقایسه تطبیقی بوم مدل گیمیفیکیشن با بوم مدل کسب و کار

سلسله‌مراتب پر کردن بوم مدل گیمیفیکیشن

بوم مدل گیمیفیکیشن با ۹ بخش متفاوتی که دارد به‌صورت منسجم و پیوسته‌کار کرده و هر بخش به‌صورت جداگانه باعث فروپاشی و ازهم‌گسیختگی طرح می‌شود پس در هنگام پر نمودن آن به ترتیب شماره‌گذاری شده در این مقاله دقت نمایید تا ایدۀ شما از کارایی کامل برخوردار باشد.

سلسله مراتب پر کردن بوم مدل گیمیفیکیشن

آموزش بخش‌های مختلف بوم مدل گیمیفیکیشن و نوشتن آن

۱-درآمد یا منافع (Revenue)

نتیجه و سود اقتصادی، اجتماعی و… را که با ارائه راه‌حل گیمیفیکیشن می‌خواهید به آن برسید مشخص کنید.
تعیین انتظار یک شرکت برای استفاده از گیمیفیکیشن تا حد زیادی افراد را متوجه می‌سازد که این شرکت با رسیدن به چه موقعیتی خود را موفق تصور کرده و بازده گیمیفیکیشن آیا تا حد قابل قبولی برای شرکت بوده است و او را به هدف‌های ضروری خود رسانده است؟
بر اساس بوم مدل کسب‌وکار ما فعالیتی را موفق تصور می‌کنیم که بازده خوبی داشته و افراد را به درآمد قابل قبولی رسانده است با نیم‌نگاهی به بوم مدل گیمیفیکیشن نیز مسیر برای ما مشخص می‌شود و هدف ما از نوشتن این بوم تعیین می‌گردد.
با بازگشت به مثال شرکت هواپیمایی و توجه به هدف آن‌ها یعنی یافتن مشتریان وفادار درمی‌یابیم که مدل بوم گیمیفیکیشن زمانی اثربخش است که روزبه‌روز بر تعداد مشتریان این آژانس اضافه شود حال در مثالی دیگر به سراغ تغییر در بهتر شدن عملکرد آموزشی می‌رویم و آن ترغیب معلم‌ها در اشتراک‌گذاری روش‌های بهینه آموزشی با دیگر آموزگاران بود به دین ترتیب با کمک بوم مدل گیمیفیکیشن پلتفرمی را طراحی نمودیم که به افزایش مشارکت معلمان در امر آموزش انجامید و این کار به بهبود عملکرد آموزش مدرن کمک شایانی نمود.

۲- بازیکن‌ها (Players)

مشخص کنید قصد تغییر در رفتار چه افرادی با چه ویژگی‌هایی دارید.
اگر دقت نمایید که بازیکنان از بازی چه می‌خواهند ویژگی‌ها و احتیاجات آن‌ها را شناسایی نماییم بهتر می‌توانیم رفتارهای آن‌ها را کنترل کرده وبر حسب نیاز خود تغییر دهیم، تشخیص و شناسایی بازیکنان موردعلاقه به فعالیت ما این امکان را به ما می‌دهد که ما نیز محیط بازیمان را هر چه بیشتر با نیاز بازیکنان تطبیق داده بدین‌صورت در جذب آن‌ها گام مؤثرتری برداریم.
انواع بازیکن‌ها:
دسته‌بندی‌ها به شما کمک فراوانی می‌کنند و از انواع مختلفی برخوردارند که ما در اینجا به مدل بارتل می‌پردازیم و آن را برای شما شرح می‌دهیم، بر طبق این دسته‌بندی بازیکن‌ها به چهار دسته تقسیم می‌شوند: در پی دستاوردهای شخصی (Achiever)، جستجوگر و کاشف (Explorer)، تعامل گر (Socializer)، قاتل‌ها (Killers) که در زیر به توضیح اجمالی از آن‌ها می‌پردازیم.
گروه اول، در پی دستاوردهای شخصی: محور افکارشان خود و سودی است که از این بازی می‌برند.
گروه دوم، جستجوگر و کاشف: برای این سری افراد مسیری که در آن سیر می‌کنند بسیار اهمیت دارد و همیشه با کنجکاوی اطراف را بررسی کرده تا هیچ نقطه مجهولی ازنظرشان دور نماند مسیر مستقیم که آن‌ها را به‌یک‌باره به خط پایان برساند جالب‌توجه نیست.
گروه سوم، تعامل گرها: توجه به همبازی‌ها و قرار دادن کانون تمرکز بر روی آن‌ها از ویژگی‌های این سری افراد است.
گروه چهارم، قاتل‌ها: خراب کردن بازی دیگران نقطۀ مثبت دید و نظر آن‌ها است زیرا بیشتر از آنکه به فکر برد خود باشند از برد دیگران نگران بوده پس به فکر تخریب آن میافتند.
در مثال معلم‌ها تشخیص بازیکن‌ها کار سختی نیست چون هدف تغییر یک رفتار یا لذت‌بخش نمودن یک رفتار است که منجر به بهبود آموزش می‌شود این معلم‌ها هستند که در بهبود تعاملشان با یکدیگر می‌توانند در بهینه نمودن آموزش مدرن نقش اصلی ایفا کنند با این توضیحات حتماً برای طراحی یک مدل بوم گیمیفیکیشن به ایجاد محیطی برای بازیکن‌های تعامل گر اندیشیده می‌شود.

۳- رفتارها (Behaviors)

رفتارهایی که باید در بازیکن تغییر یابد و کارهایی که باید توسط او در طول بازی انجام شود تا گیمیفیکیشن محقق شده و پروژه به نتیجه برسد را مشخص کنید.
گیمیفیکیشن در اصل باهدف تغییر و تحول بنا می‌شود، تغییر از یک حالت نامطلوب به حالتی خوشایند به‌گونه‌ای که چنان بر فرد تأثیر گذارد که دیگر او با فرد ناراضی گذشته تغییر کرده و مسئولانه خود به دنبال انجام آن فعالیت‌ها برود، یعنی ابتدا هدف بازی سپس بازیکنان و در گام سوم چگونگی رفتار بازیکنان موردبحث است به‌گونه‌ای که بازی به سمت دلخواه پیش برود.
ترغیب بازیکن برای بازی و حضور فعال آن تا رسیدن به هدف مدنظر، حال می‌خواهد پر نمودن یک پرسشنامه ساده باشد یا دیدن یک ویدیو یا هر چیز دیگری که حضور او را در آن موقعیت باعث شود، کمک بسیاری دررسیدن ما به هدفمان می‌کند مثلاً در پلتفرم معلم‌ها یک سری حرکات منظم و پشت سر هم معلمان که شامل دانلود مطالب مفید،، خواندن، اعلام نظر و در آخر آپلود فایل‌های خود باعث به حرکت درآمدن این چرخه می‌شود.
در بوم مدل گیمیفیکیشن کانال‌ها مسیرهای ارتباطی افراد هستند که در آن‌ها خدمات خود را به آن‌ها ارائه می‌کنیم و آن‌ها این خدمات را دریافت می‌کنند و در نقطۀ مقابل در بوم مدل کسب‌وکار رفتارها چگونگی برقراری این ارتباط را مشخص می‌کنند این را می‌توان وجه تشابه بین این دو بوم نامید.

۴- اَستِتیکس (Aesthetics)

مشخص کنید در حین بازی چه احساسی به بازیکنان دست می‌دهد.
بعد از همۀ این تلاش‌ها حال توجه به احساسی که افراد در حین این فعالیت‌ها خواهند داشت از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است همان‌طور که پیش‌تر گفتیم گیمیفیکیشن علم رفتارها است و توجه به این موضوع که آیا طرح و ایدۀ ما هدف اصلی را برآورده نموده است و دقت بر این موضوع که اگر این امر اجرایی نشود علاوه بر اینکه در طرح خود با شکست مواجه شده‌ایم تمامی بازیکنان خود را در مدت‌زمان کوتاهی از دست خواهیم داد، استتیکس یعنی فعالیتی که بتوان مانع تمامی احساسات منفی شد یعنی حس زیبایی‌شناسی، یعنی جمع‌آوری عواملی یکپارچه و واحد که بتوانند کمال رضایتمندی را در فرد به حد نهایی خود برساند و او را سرشار از حس ناب لذت نمایند، بدین ترتیب می‌توان روزبه‌روز بازیکن جذب کرد و بازیکنان قدیمی و وفادار ساخت.
احساسات مختلفی که همۀ ما گاه و بی گاه آن‌ها را تجربه نموده‌ایم مانند حس خوب تأیید شدن، احساس همراهی، پذیرش نقش و حضور فعال در بین گروه و… که همگی ممکن است توسط گیمیفیکیشن با توجه به هدف بازی انتخاب شود و حتی جزئیات آن چون کلمات و بار معنی جملات و…یا همان استتیکس آن نیز موردتوجه قرار گیرد.
و بازهم همان مثالِ پلتفرمِ آموزشیِ معروف؛
در این طرح در دو حالت مختلف افراد بازخورد مثبت دریافت می‌کنند یکی آنکه با دریافت فایل‌های مختلف راه چاره کارهای خود را می‌یابند و حس اعتمادبه‌نفسشان افزایش می‌یابد و از طرف دیگر با دریافت تأیید از همکارانشان به خاطر فایل‌های ارسالی حس حضور در بین جمعی از معلم‌های باانگیزه را تجربه می‌نمایند و حس پذیرفته شدن را با تمام وجود درک می‌کنند.
توجه: استتیکس فقط شامل جنبه‌های بصری نیست و از آن فراتر است همچنین استتیکس از احساسات سخن گفته و با تحریک احساسات مثبت سعی در جذب و ماندگاری بازیکنان خود دارد.

۵- دینامیک‌ها (Dynamics)

و اما دینامیک، کلمه‌ی ناملموس دیگری در بوم مدل گیمیفیکیشن که به معنایِ نیروی محرکه و علت حرکت است.
در اینجا قدری تکلیفمان روشن است و می‌دانیم که چه می‌خواهیم بکنیم حال فقط باید راه انجام آن را بیابیم اما نکته مهم این است که بازیکن از هیچ‌کدام از این‌ها باخبر نیست و نمی‌تواند حسش را در پایان کار حتی حدس بزند به این فعالیت دینامیک گفته می‌شود، به چگونه ایجاد کردن مجموعۀ این احساسات…
با تطبیق این قسمت با بوم مدل کسب‌وکار موضوع برای ما روشن‌تر نیز می‌شود، سؤالی مطرح است که چرا بازیکن یا همان مشتری باید به سراغ ما آمده و ما را انتخاب نماید؟
جواب این سؤال نمونه‌هایی از دینامیک‌ها (انگیزاننده‌ها) است:
موفق شود (progression))، امتیاز بگیرد (reward))، سود ببرد (productivity))، بهبود خلاقیت (creativity)، کسب مقام نماید (status)، شخصیت‌سازی کند (identity) ، ضعف‌ها را برطرف نماید ((scarcity) ، کارهای عام‌المنفعه انجام دهد (altruism)
باکمی دقت درمی‌یابیم که تمامی معلمان نیز در پلتفرم آموزشی از شرکت در بازی قصد داشتند تا تمامی چهار مزیت اولی را به دست آورند و این چهار مزیت (موفقیت، امتیاز، سود، خلاقیت) انگیزه آن‌ها از شرکت در این بازی بوده است که باعث تأثیر بر روش و میزان کیفیت آموزششان و درنهایت پیشرفت در حرفه و شغلشان گردیده است.

۶- اجزای بازی (Components)

عناصری که بازی از آن‌ها ساخته می‌شود و به بازیکن‌ها بازخوردنشان می‌دهد، مشخص کنید.
بازی با اجزایی که دارد می‌تواند موجودیت خود را اعلام نماید مانند مهره‌ها و توپ‌ها و…در اینجا نیز اجزای بازی از اهمیت زیادی برخوردارند فقط وجه تمایز آن‌ها این است که لزوماً نباید فیزیکی باشند و می‌توان از اجزای غیر فیزیکی نیز بهره برد که از آن‌ها به امتیازهای می‌توان اشاره نمود.
امتیازها: راه را برای رسیدن به قسمت‌ها و یا مراحل بعدی باز می‌کنند.
مدال‌ها: تعیین گروه‌های مختلف با امتیازات مختص به همان ردیف
دستاوردها: آنچه فرد را نسبت به دیگر بازیکنان متمایز می‌کند.
صفحۀ امتیازات: برای مقایسه و نمایش status
مرحله‌بندی: ترغیب افراد برای ارتقا
طاس:
شمارش معکوس‌ها: انگیزه برای افزایش فعالیت
نمودارهای پیشرفت بازی
آواتار
مأموریت‌ها
جایزه‌های مجازی یا واقعی
پول‌های مجازی
در اینجا در مقام مقایسه دو بوم خواهیم فهمید که اجزای بازی در بوم مدل
گیمیفیکیشن دقیقاً همان منابع اصلی در بوم مدل کسب‌وکار است پس همان‌گونه که منابع در شروع یک کسب‌وکار مهم است در بوم گیمیفیکیشن ابزاری که بازی باید با آن ساخته شود از اهمیت فوق‌العاده برخوردار است که بدون آن‌ها هیچ فعالیت و کسب‌وکاری شکل نمی‌گیرد مانند پلتفرم آموزشی که امتیازها جزء عناصر اصلی بوده و بدون آن ارتباط با بازی امکان‌پذیر نمی‌شود.

۷- مکانیک بازی (Mechanics)

قوانین بازی که با استفاده از اجزاء، به بازیکن انگیزه می‌دهند را مشخص کنید.
در هر مکان و زمانی قوانین حرف اول را می‌زنند که بدون رعایت آن‌ها هیچ طرح و برنامه‌ای به هدف خود نمی‌رسد قوانین درواقع مسیر حرکت را مشخص کرده و اثربخشی طرح را تضمین می‌کنند شما به کمک قوانین همان حرکتی را مشاهده می‌کنید که انتظار آن رادارید.
مکانیک بازی مشخص می‌کند بازیکن تحت چه شرایطی می‌تواند به مقصود خود برسد، توجه نمایید فعالیت‌های اصلی زمینه‌ساز شروع یک فعالیت هستند و در مکانیک بازی قوانین زمینه اثربخشی این فعالیت‌ها رادارند و باعث انگیزه در فرد برای ادامه فعالیت مدنظر ما می‌شوند.
برای روشن شدن مطلب به این مثال توجه نمایید: شما با حل این جدول زیر ۵ دقیقه به اطلاعات فایل x دست پیدا می‌کنید و مثال‌هایی شبیه به این‌یکی از مکانیک‌های انگیزشی است که در گیمیفیکیشن پلتفرم به‌کاررفته است.

۸ – پلتفرم (Platforms)

محیطی را که بازی قرار است در آن پیاده شود مشخص کنید.
در این قسمت شما احتیاج به نگاهی وسیع‌تر دارید تا علاوه بر محیطی که بر اساس هدفتان گیمیفیکیشن را در آن طراحی می‌کنید به این نکته نیز توجه نمایید که اصلاً لزومی ندارد تا سخت‌ترین و پرهزینه‌ترین راه را مطابق با ایدۀ خود انتخاب کنید مسلماً باکمی تفکر می‌توانید راه‌های بهتر که هزینۀ کمتری نیز بر شما تحمیل نمایند بیابید به‌هرحال این ایدۀ شماست که بازیکنان در چه محیطی و چگونه بازی را شروع نمایند پس انعطاف‌پذیری خود را درراه‌های رسیدن به هدفتان حفظ نمایید.

۹- هزینه‌ها (Costs)

هزینه‌های اصلی خود را برای راه‌اندازی پروژه مشخص کنید.
این مرحله به شما این امکان را می‌دهد که به‌خوبی و به‌دوراز هرگونه شک و تردیدی هزینه‌های خود را برآورد نموده و ریسک کار خود را در حد قابل قبولی پایین بیاورید حالا دیگر اصلاً نگران کسری بودجۀ خود در حین کار نیستید چون می‌توانید با دسته‌بندی مراحل کار و حدس دقیق هزینه‌ها منطبق بر بوم مدل کسب‌وکار به‌پیش بروید.

ویدئو نمونه های جذاب گیمیفیکیشن

2 پاسخ به “آموزش کامل بوم گیمیفیکیشن و چند نمونه گیمیفیکیشن”

  1. مریم اروجی گفت:

    سلام عالی بود، اگر امکانش هست فیلم نمونه های گیمیفیکیشن رو باکیفیت عالی برای بنده ايميل می کنید اگر امکانش هست درحوزه جذب و استخدام باشه ممنون میشم چون موضوع پایان نامه بنده گیمیفیکیشن در حوزه جذب و استخدام هستش متشکرم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *